Budownictwo zrównoważone to więcej niż energooszczędne

W odniesieniu do nowoczesnych budynków często stosuje się takie określenia jak energooszczędny, zrównoważony, ekologiczny, czy „zielony”. Każde z nich wskazuje na poszanowanie środowiska naturalnego w procesie budowy i eksploatacji budynku. W tym kontekście najwięcej uwagi poświęca się oszczędności energii.

Dzieje się tak zarówno w przypadku domów mieszkalnych, jak budynków biurowych, użyteczności publicznej czy innych obiektów.

O tym, że budynek będzie energooszczędny decyduje szereg czynników, które musimy uwzględnić już na etapie projektowania. Są to: lokalizacja w tym usytuowanie względem stron świata, otoczenie, architektura i geometria bryły, rozmieszczenie pomieszczeń, użyte materiały, zastosowane instalacje i urządzenia techniczne. Wreszcie, już na etapie użytkowania, sposób jego eksploatacji. Zwiększone nakłady inwestycyjne poniesione na budynek energooszczędny zwracają się w postaci zaoszczędzonych opłat za zużytą energię.

Inne, ważne czynniki
Jednak oszczędność energii to zaledwie jeden z elementów zrównoważonego budownictwa. Równie ważne jest ograniczenie zużycia wody, minimalizacja powstawania odpadów, rozumiana chociażby jako wykorzystanie trwalszych materiałów, zachowanie naturalnego otoczenia i – może przede wszystkim – komfort użytkowania budynku, pozostający często w cieniu technicznych aspektów ochrony środowiska.

Kluczowymi czynnikami motywującymi do inwestowania w „zielone” budynki są względy ekonomiczne, regulacje prawne oraz – coraz częściej – korzyści wizerunkowe. Choć trudno jest to jednoznacznie oszacować, ocenia się, że w Polsce w ok. 15-20 proc. nowej powierzchni biurowej wdrażane są rozwiązania przyczyniające się do oszczędzania energii. W państwach europejskich wskaźnik ten wynosi pomiędzy 30 a 50 proc. i – oczywiście – wykazuje tendencję wzrostową. Ocenie budynku, pod względem oszczędności, komfortu użytkowania oraz szeroko pojętego poszanowania środowiska, służą wielokryterialne systemy certyfikacji ekologicznej. Najbardziej popularne z nich to system LEED, opracowany przez U.S. Green Building Council, oraz BREEAM stworzony przez brytyjską organizację BRE.

W systemie LEED wyróżnionych zostało siedem kategorii i szereg podkategorii opisujących standardy jakim powinien odpowiadać budynek. Podstawą do zakwalifikowania budynku do szczegółowej oceny jest spełnienie wymagań krytycznych, do których należą: zrównoważona lokalizacja, efektywne wykorzystanie zasobów wodnych, energia i atmosfera, materiały i zasoby, oraz jakość środowiska wewnętrznego. Niespełnienie któregokolwiek z nich skutkuje nieprzyznaniem certyfikatu. Przejście do dalszego etapu wiąże się z oceną według pozostałych kryteriów, a w konsekwencji przyznaniem certyfikatu na poziomie uzależnionym od uzyskanej sumy punktów. Poziomy certyfikatów LEED to: zwykły, srebrny, złoty oraz platynowy. W systemie LEED można oceniać zarówno budynki komercyjne, jak i mieszkalne w całym cyklu życia, tj. na etapie projektowania i budowy oraz eksploatacji.

Kolejnym, co do popularności, systemem wielokryterialnej certyfikacji budynków jest BREEAM. Ocena następuje w oparciu o dziesięć kategorii, podzielonych na podkategorie, obejmujące m.in. jakość środowiska wewnętrznego (np. dostęp do światła dziennego, możliwość sterowania oświetleniem, ogrzewaniem i chłodzeniem), efektywność energetyczną, gospodarkę wodą i odpadami, dostępność transportową (dostęp do komunikacji publicznej, parkingi rowerowe, miejsca ładowania samochodów elektrycznych), zarządzanie eksploatacją. W przypadku sześciu kategorii (m.in. zdrowie i samopoczucie, energia, woda, odpady) występują punkty krytyczne, czyli warunki konieczne do spełnienia dla uzyskania certyfikatu. System BREEAM określa standard w zakresie zrównoważonego projektowania, budowania i użytkowania budynków, na poziomach: pass, good, very good, excellent, outstanding.

Podobne standardy wielokryterialnej certyfikacji budynków stworzono we Francji (standard HQE) oraz w Niemczech (DGNB). Wszystkie te systemy zyskały międzynarodowy zasięg.

Wielokryterialne systemy oceny pozwalają wskazać i wyróżnić budynki powstające zgodnie z koncepcją równowagi pomiędzy zapewnieniem poszanowania środowiska (zachowanie bioróżnorodności, ograniczenie zużycia wody i energii, zagospodarowanie odpadów) i dążeniem do poprawy jakości życia, przy jednoczesnej oszczędnej eksploatacji. Coraz częściej certyfikaty stanowią dodatkowy atut w przypadku sprzedaży lub wynajmu budynków. Jest to zatem kolejny przykład na to, że ekologia może iść w parze z ekonomią, a poszanowanie środowiska może stanowić również wartość materialną.

Autorka, Grażyna Kasprzak, jest Ekspertem ds. inżynierii środowiska w Departamencie Ekologii Banku Ochrony Środowiska.