Ocena oddziaływania na środowisko

Ocena oddziaływania na środowisko

Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) jest podstawowym narzędziem prawnym ochrony środowiska w Polsce. Wywodzi się ona z amerykańskiej ustawy o polityce państwowej wobec środowiska. W Unii Europejskiej kwestie te regulowane są przez dyrektywy. W Polsce natomiast początkowo regulowane były w ustawie Prawo ochrony środowiska, a następnie dyrektywy europejskie zostały zaimplementowane do polskiego systemu prawnego i transponowane do dedykowanej ustawy (Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm., zwana ustawą OOŚ). Ocena oddziaływania na środowisko ujęta została w ramy procedury administracyjnej, którą wszczyna się dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko lub na obszar Natura 2000.

Ocena oddziaływania na środowisko to postępowanie, w ramach którego ocenia się wpływ planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, w tym na życie i zdrowie człowieka.
W ramach przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko weryfikuje się raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzyskuje wymagane prawnie opinie i uzgodnienia, jak również zapewnia się udział społeczeństwa w postępowaniu. Postępowanie to prowadzone jest dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Katalog tych przedsięwzięć zawarty jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397 ze zm.).

Efektem przeprowadzonego postępowania oceny oddziaływania na środowisko jest wydanie przez organ prowadzący to postępowanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – zwanej decyzją środowiskową. Procedura oceny oddziaływania na środowisko dostarcza informacji, czy inwestycja została zaplanowana w sposób optymalny oraz czy ingerencja w środowisko, która w przypadku realizacji zamierzeń budowlanych jest nieunikniona, została w odpowiedni sposób zminimalizowana. A zatem istotą przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć, które mogą na nie oddziaływać, jest antycypowanie potencjalnych zagrożeń inwestycji już na etapie ich planowania. Konsekwencją dokonania prawidłowej oceny ingerencji planowanej inwestycji
w środowisko jest wdrożenie środków zapobiegawczych lub ograniczających ten wpływ. Decyzja środowiskowa określa natomiast warunki realizacji inwestycji, działania minimalizujące wpływ inwestycji na środowisko, jak również obliguje do przeprowadzenia monitoringu wpływu istniejącego przedsięwzięcia na środowisko i do wykonania analizy porealizacyjnej.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest jedną z podstawowych decyzji wydawanych w procesie inwestycyjnym i wraz z decyzją o pozwoleniu na budowę umożliwia realizację planowanego zamierzenia budowlanego.
Wskazać należy, że od momentu obowiązywania ustawa OOŚ wielokrotnie poddawana była nowelizacjom dostosowującym ją do wymogów unijnych, jak również wprowadzającym zapisy służące polepszeniu funkcjonowania tego narzędzia w trosce o ochronę środowiska. Bardzo istotną zmianą, która została wprowadzona i weszła w życie 1 stycznia 2017 r. było ustalenie administracyjnych kar pieniężnych za naruszanie warunków i obowiązków wynikających z decyzji środowiskowych.

Rozpiętość kar jest bardzo szeroka i wynosi od 500 zł do 1 000 000 zł. Wprowadzenie tego obostrzenia spowodowane było brakiem narzędzi skutecznego egzekwowania naruszania warunków decyzji środowiskowych lub nawet niewykonywania wynikających z niej obowiązków, co niejednokrotnie mogło prowadzić do ponadnormatywnego wpływu i oddziaływania na środowisko.
A zatem, mimo iż nierzadko sama procedura jest długa i skomplikowana, celem jej jest jak najlepsza ocena planowanego przedsięwzięcia z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju. Dobrze przemyślane i zaplanowane przedsięwzięcie, uwzględniające dbałość o środowisko z pewnością jest podstawowym elementem sprawnego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko.

Marta Martynkiewicz, jest Głównym Ekologiem ds. Klientów korporacyjnych BOŚ