Zły standard energetyczny domów jednorodzinnych – Raport Instytutu Ekonomii Środowiska (IEŚ)

Instytut Ekonomii Środowiska zaprezentował na swojej stronie niezwykle interesujący raport, będący kolejnym wydaniem Przeglądu Efektywności Energetycznej w Polsce - DOMY JEDNORODZINNE Mechanizm wspierania modernizacji, którego jednym z ciekawszych rozdziałów jest charakterystyka standardu energetycznego budynków jednorodzinnych w Polsce.

Eksperci IEŚ koncentrują się na działaniach, które mają na celu doprowadzenie do szerokiej termomodernizacji budynków mieszkalnych. Podstawą tych działań są analizy stanu istniejącego. Tym razem przypatrują się budynkom jednorodzinnym ogrzewanym węglem, ponieważ stanowią one znaczącą większość wśród domów jednorodzinnych w Polsce. Rozdział dotyczący tej części budownictwa mieszkaniowego jest dla autorów raportu najważniejszą jego częścią, gdyż wnioski płynące z analizy stanu energetycznego są mocno niepokojące. Analiza powstała na bazie badań ilościowych. W Polsce aż 70 proc. procent budynków jednorodzinnych, czyli ok. 3,8 mln domów ogrzewanych jest węglem. Co gorsza, 1,5 miliona ma zainstalowane stare kotły zasypowe, z których ok. 2/3 ma więcej niż 10 lat, a reszta ponad 20 lat. Ich sprawność jest więc bardzo niska i zużywają one więcej paliwa do wyprodukowania tej samej ilości ciepła. Z tego względu emitują już więc znacznie więcej zanieczyszczeń niż nowe kotły automatyczne. Bywa też, że w takich kotłach spalane są wszelkiego rodzaju śmieci. Nieciekawie wygląda również stan instalacji grzewczych. Niemal 50 proc. domów ogrzewanych węglem nie jest wyposażonych w zawory termostatyczne przy grzejnikach, regulacja temperatury i oszczędzanie ciepła jest wobec tego praktycznie niemożliwe. Równie niekorzystnie przedstawia się stopień docieplenia tych budynków. Ponad 1,5 miliona, co stanowi aż 40 proc. budynków, ma ściany zupełnie nieocieplone, a w dalszych 10 proc. budynków zastosowano najcieńszą możliwą warstwę docieplenia (do 5 cm). Badania potwierdziły również bezpośrednią, dość oczywistą, zależność między dochodami gospodarstwa domowego a stanem energetycznym budynku – im niższe dochody, tym gorszy stopień docieplenia.

Do ogrzania słabo zaizolowanych budynków potrzeba znacznie więcej ciepła, nic więc dziwnego, że ich użytkownicy wybierają węgiel jako najtańsze paliwo.
Problem pogłębia jeszcze fakt, że węgiel spalany jest w nisko sprawnych kotłach ręcznych, co przekłada się na jeszcze większe jego zużycie. Kotły zasypowe charakteryzują się też bardzo wysokimi wskaźnikami emisji pyłu i benzo[a]pirenu, który jest substancją silnie rakotwórczą. Zanieczyszczenia te odpowiedzialne są w największej mierze za zjawisko smogu w Polsce, dzięki któremu miejscowości sanatoryjne tracą swój uzdrowiskowy charakter, a Polska znajduje się w czołówce niechlubnego rankingu, mając aż 6 spośród 10 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie.

Oprócz diagnozy dotyczącej istniejących budynków raport porusza również temat stanu energetycznego nowych budynków oraz stosowanych w nich źródeł ciepła. Materiał został przygotowany wspólnie przez IEŚ oraz firmę Build Desk na bazie danych o 75 tys. certyfikowanych budynków. Okazuje się, że izolacyjność budynków ulega systematycznej poprawie, co przyczynia się do zmniejszenia ich energochłonności, niemniej jednak nadal udział ogrzewania węglowego jest znaczny. Utrzymuje się też tendencja odchodzenia od ogrzewania gazowego w kierunku palenia węglem i biomasą. Ten kierunek rozwoju jest bardzo niekorzystny. Pozytywny wpływ zwiększonej izolacyjności na jakość powietrza niwelowany jest bowiem przez rosnący udział paliw stałych wykorzystywanych do ogrzewania domów.
Z przedstawionej w Raporcie diagnozy dotyczącej stanu budynków jednorodzinnych jednoznacznie wynika, iż termomodernizacja tych domów, zwłaszcza opalanych węglem, powinna być priorytetem. Problem dotyczy biedniejszej połowy społeczeństwa, mieszkającej głównie na terenach wiejskich. Termomodernizacja w oczywisty sposób może pobudzić gospodarkę przyczyniając się do rozwoju drobnej przedsiębiorczości, a jej wpływ na likwidację smogu może być niemal w 100 proc. skuteczny.

Opisywany raport znajdziecie Państwo tutaj:
http://efektywnapolska.pl/wp-content/uploads/2016/06/Przegl%C4%85d-Efektywno%C5%9Bci-Energetycznej-2015.pdf

Iwetta Markiewicz jest Ekspertem ds. Inżynierii Środowiska Banku Ochrony Środowiska.