Mieczysław Derczyński
główny inżynier ekolog
Nowe zasady projektowania kondygnacji podziemnych w budynkach
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej1, zwana potocznie ustawą schronową2, wprowadza od 1 stycznia 2026 roku nowe wymagania dotyczące projektowania kondygnacji podziemnych w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garażach podziemnych. Kondygnacje podziemne w omawianych obiektach, jeżeli nie przewidziano w nich budowli ochronnej, projektuje się i wykonuje w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia. Zasady projektowania i warunki techniczne dla budowli ochronnych oraz warunki techniczne ich usytuowania i wykonania, zostały określone w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji z 4 listopada 2025 r3.
Miejsca doraźnego schronienia to obiekty zbiorowej ochrony będące obiektami budowlanymi, przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi, organizowane na zasadach określonych w art. 102 ustawy schronowej. Warunki techniczne oraz wymagania jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (m.in. systemy awaryjnego oświetlenia, ogrzewania, wentylacji i ochrony konstrukcji) zostały określone w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji z 9 lipca 2025 r.
Począwszy od 1 stycznia 2026 roku nie można zaprojektować budynku wielorodzinnego bez kondygnacji podziemnej, która nie byłaby przygotowana do zapewnienia miejsca schronienia, co w istocie oznacza obowiązek budowy garażu podziemnego o odpowiednich parametrach.
Szczegółowe wymagania dotyczące projektowania konstrukcji w sposób umożliwiający zorganizowanie miejsc doraźnego schronienia zostały określone w Załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia z 9 lipca 2025 r.
Obowiązek projektowania kondygnacji podziemnych według nowych zasad odnosi się do każdego z ww. zamierzeń budowlanych, dla którego po 31 grudnia 2025 r. został złożony wniosek o:
- pozwolenie na budowę
- wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu,
- wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu architektoniczno-budowlanego,
- zostało dokonane zgłoszenie budowy w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę,
- zostało dokonane zgłoszenie wykonywania innych robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Nowe przepisy nakładają na deweloperów obowiązek stosowania bardziej zaawansowanych rozwiązań materiałowych (izolacja akustyczna i termiczna), konstrukcyjnych oraz technicznych (np. odpowiednia nośność stropów min. 10 kN/m², grubość 20-30 cm, beton klasy C25/30) w projektowaniu budynków. Ponadto od 2026 roku inwestycje będą musiały uwzględniać dodatkowe wymagania dotyczące, systemów wentylacyjnych i zabezpieczenia przeciwpożarowego oraz ewakuacji. Istotna rolę odegrają również niezależne systemy zasilania awaryjnego i ogrzewania, które zapewnią funkcjonalność obiektów w warunkach kryzysowych.
Zastosowanie nowoczesnych materiałów i technologii, wymuszone przez konieczność poprawy standardów bezpieczeństwa, przyczyni się do modernizacji krajowego budownictwa. Podobne rozwiązania zostały wdrożone już dekady temu w krajach takich jak Szwajcaria, Finlandia czy Izrael3.
Otwartą pozostaje kwestia: czy należy realizować inwestycje, które posiadają pozwolenia wydane przed 31 grudnia 2025 roku, a budowa których nie została jeszcze rozpoczęta. Z pewnością z punktu bezpieczeństwa przyszłych mieszkańców celowym wydaje się dokonanie zmian, które narzuca ustawa schronowa, gdyż życie ludzi jest sprawą nadrzędną. Sprawą drugorzędną powinno być wydłużenie procesu przygotowania i realizacji obiektów oraz zwiększenie kosztów inwestycyjnych – obiekty te są budowane na wiele lat, a ich modernizacja po oddaniu do użytkowania będzie z pewnością znacznie bardziej kapitałochłonna. Ponadto mając na uwadze wzrost świadomości społeczeństwa może się okazać, że mieszkania w budynkach pozbawionych miejsca doraźnego schronienia nie będą cieszyły się zainteresowaniem nabywców.
1 Dz. U. 2024 poz. 1907 USTAWA z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej
2 https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/44873?t=Ustawa-schronowa-nowe-obowiazki-dla-deweloperow, 06.10.2025
3 https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/44873?t=Ustawa-schronowa-nowe-obowiazki-dla-deweloperow, 06.10.2025