Marek Lulek
Główny inżynier ekolog
Nowelizacja przepisów dla OZE w 2026 roku – jak nowe regulacje zmieniają inwestycje w fotowoltaikę, energetykę wiatrową i magazyny energii
Polska weszła w nowy etap transformacji energetycznej. Rok 2026 okazuje się przełomowy dla rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce. O ile w ostatnich latach głównym celem było zwiększenie mocy zainstalowanej w fotowoltaice i energetyce wiatrowej, obecnie priorytetem staje się efektywne zarządzanie systemem elektroenergetycznym. Rozwój OZE wymaga bowiem nie tylko nowych inwestycji, ale także modernizacji sieci, budowy magazynów energii jak również uproszczenia procedur administracyjnych.
Skala zmian jest imponująca. Na koniec 2025 r. łączna moc zainstalowana odnawialnych źródeł energii w Polsce osiągnęła 37 777 MW, co stanowiło 50,04% całkowitej mocy zainstalowanej w krajowym systemie elektroenergetycznym. Był to pierwszy przypadek w historii, gdy OZE odpowiadały za ponad połowę krajowej mocy zainstalowanej. Jednocześnie produkcja energii elektrycznej z OZE wyniosła 54,7 TWh, co odpowiadało 31,41% całkowitej krajowej produkcji energii elektrycznej1. Najważniejszym zadaniem jest wdrażanie przepisów wynikających z unijnej dyrektywy RED III9. Jej celem jest przyspieszenie inwestycji w odnawialne źródła energii poprzez skrócenie procedur administracyjnych, uproszczenie procesu uzyskiwania decyzji oraz wyznaczenie tzw. obszarów przyspieszonego rozwoju OZE.
Równocześnie Rada Ministrów przyjęła nowy Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), który zakłada, że udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrośnie do 52–53% w 2030 r. oraz do 66–69% w 2040 r. Dokument przewiduje również wzrost mocy zainstalowanej OZE do 84–92 GW w 2040 r., czyli ponad dwukrotnie więcej niż obecnie2. Oznacza to, że w ciągu najbliższych 15 lat Polska będzie musiała wybudować średnio ponad 3 GW nowych mocy OZE rocznie, jednocześnie rozwijając infrastrukturę sieciową oraz magazynową.
Nadal największym beneficjentem transformacji pozostaje fotowoltaika. W ciągu zaledwie kilku lat Polska stała się jednym z najszybciej rozwijających się rynków PV w Europie. Dynamiczny rozwój jest możliwy dzięki programom wsparcia, spadkowi cen modułów oraz rosnącym cenom energii. Obecnie jednak inwestorzy coraz częściej zwracają uwagę nie tylko na wielkość produkcji energii, lecz także na jej wartość rynkową. W godzinach największego nasłonecznienia ceny energii na rynku hurtowym często znacząco spadają, a operatorzy systemu coraz częściej są zmuszeni ograniczać produkcję z części instalacji fotowoltaicznych. Dlatego nowe projekty coraz częściej obejmują nie tylko farmę PV, ale również magazyn energii, który pozwala sprzedać energię w godzinach wyższych cen lub świadczyć usługi systemowe. Zmienia się również podejście instytucji finansujących inwestycje. Jeszcze kilka lat temu kluczowym kryterium była przewidywana roczna produkcja energii. Obecnie banki analizują również ryzyko ograniczeń generacji, profil cen energii oraz możliwość zawierania długoterminowych umów sprzedaży energii (PPA).
Drugim filarem transformacji pozostaje energetyka wiatrowa. W przeciwieństwie do fotowoltaiki elektrownie wiatrowe produkują energię także w godzinach nocnych oraz w okresie zimowym, dzięki czemu stabilizują pracę systemu elektroenergetycznego.
Nowe regulacje mają ułatwić tzw. repowering, czyli wymianę starszych turbin na nowoczesne jednostki o większej mocy. Pozwala to zwiększyć produkcję energii bez zajmowania nowych terenów inwestycyjnych. Jednocześnie rozwój lądowej energetyki wiatrowej pozostaje uzależniony od liberalizacji przepisów lokalizacyjnych oraz rozbudowy sieci elektroenergetycznych. Coraz większą rolę będą również odgrywać morskie farmy wiatrowe, które zgodnie z KPEiK mają stać się jednym z filarów krajowego miksu energetycznego po 2030 r.2
Jednym z największych wyzwań transformacji stają się sieci elektroenergetyczne. Mimo dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii, podstawową barierą dla nowych inwestycji pozostaje niewystarczająca przepustowość tych sieci. W ostatnich latach operatorzy systemów dystrybucyjnych i przesyłowych coraz częściej odmawiali wydania warunków przyłączenia nowych instalacji z powodu braku technicznych możliwości odbioru energii. W 2024 r. operatorzy wydali 7 817 odmów przyłączenia, obejmujących projekty o łącznej mocy 73,6 GW¹. Według danych za 2025 r. operatorzy systemów elektroenergetycznych wydali 4 897 odmów wydania warunków przyłączenia do sieci, ale łączna moc odmów osiągnęła rekordowe 107 GW3. Dla porównania, całkowita moc zainstalowana wszystkich źródeł w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym wynosi około 75 GW, co pokazuje skalę zainteresowania inwestorów oraz niedostosowanie infrastruktury sieciowej do tempa rozwoju OZE.
Sytuacja ta wymusiła przygotowanie tzw. ustawy sieciowej5, której celem jest usprawnienie procesu przyłączeniowego. Do najważniejszych zmian wprowadzonych tą ustawą należą:
- Skrócenie ważności warunków przyłączenia z 2 lat do 1 roku,
- Wprowadzenie opłaty za rozpatrzenie wniosku o warunki przyłączenia (1 zł/kW, maksymalnie 100 tys. zł),
- Podwyższenie zaliczki na poczet opłaty przyłączeniowej z 30 do 60 zł/kW,
- Obowiązek wniesienia zabezpieczenia wykonania umowy przyłączeniowej,
- Wprowadzenie kamieni milowych dla realizacji inwestycji oraz mechanizmów uwalniania niewykorzystanych mocy przyłączeniowych, przy czym przepisy dotyczące pkt d) i e) zaczną obowiązywać od 15.10.2026 r.
Nowe przepisy przewidują również ograniczenie blokowania mocy przyłączeniowych przez projekty niebędące w fazie realizacji oraz większą transparentność informacji o dostępnych mocach przyłączeniowych.
Kolejnym z kluczowych elementów transformacji energetycznej stają się magazyny energii. Jeszcze kilka lat temu magazyny energii były postrzegane jako uzupełnienie instalacji fotowoltaicznych. Rosnąca liczba okresów z bardzo wysoką produkcją energii z fotowoltaiki powoduje spadek cen energii na rynku dnia następnego, a niekiedy nawet pojawienie się cen ujemnych. Magazyny energii umożliwiają przesunięcie sprzedaży energii na godziny większego zapotrzebowania oraz świadczenie usług bilansujących dla operatora systemu.
Dodatkowym impulsem inwestycyjnym są mechanizmy wsparcia. W aukcji rynku mocy dla roku dostaw 2029 cena zamknięcia wyniosła 264,90 zł/kW/rok6, co znacząco poprawia opłacalność wielkoskalowych magazynów energii. Dobrym przykładem jest budowany obecnie magazyn energii w Żarnowcu o mocy 262 MW i pojemności 981 MWh, który po uruchomieniu będzie jednym z największych tego typu obiektów w Europie7. Coraz więcej inwestorów decyduje się także na budowę projektów hybrydowych łączących farmę fotowoltaiczną lub wiatrową z magazynem energii. Takie rozwiązania zwiększają wartość sprzedawanej energii, ograniczają ryzyko redukcji generacji oraz poprawiają możliwość uzyskania finansowania. Zmiany legislacyjne wdrażane w 2026 r. mają przede wszystkim skrócić proces inwestycyjny.
Pomimo korzystnych zmian przed polską energetyką stoi szereg wyzwań. Najważniejsze z nich to przyspieszenie tempa modernizacji sieci elektroenergetycznych, zapewnienie finansowania inwestycji infrastrukturalnych oraz rozwój elastyczności systemu. Według Urzędu Regulacji Energetyki (URE) znaczna część infrastruktury dystrybucyjnej ma ponad 40 lat, co powoduje konieczność intensywnych inwestycji modernizacyjnych8. Bez rozbudowy sieci nawet najbardziej korzystne zmiany prawne nie pozwolą na pełne wykorzystanie potencjału odnawialnych źródeł energii. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabierają technologie cyfrowe, inteligentne sieci (ang. smart grids), zarządzanie popytem (DSR) oraz lokalne bilansowanie energii. To właśnie one będą decydować o stabilności systemu energetycznego w kolejnych latach.
Transformacja energetyczna w Polsce weszła w nowy etap. W latach 2019–2025 priorytetem był szybki rozwój mocy odnawialnych źródeł energii. Obecnie kluczowe staje się zapewnienie ich efektywnej współpracy z sieciami elektroenergetycznymi. Nowelizacja przepisów wynikająca z wdrażania dyrektywy RED III oraz zmiany w krajowym prawie energetycznym mogą znacząco usprawnić proces inwestycyjny. O sukcesie transformacji zdecydują jednak nie tylko nowe regulacje, ale przede wszystkim tempo modernizacji sieci, rozwój magazynów energii oraz budowa elastycznego rynku energii. Można przypuszczać, że w najbliższych latach największym zainteresowaniem inwestorów będą cieszyły się projekty hybrydowe łączące farmy fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe i magazyny energii. To właśnie one najlepiej wpisują się w kierunek rozwoju nowoczesnej, niskoemisyjnej i bezpiecznej energetyki.
Źródła:
(1) Ministerstwo Klimatu i Środowiska – „Polska osiąga 50% mocy z OZE – historyczny przełom” 17.02.2026
(2) Ministerstwo Energii – Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) – 2026.
(3) Gram w zielone – Przyłączenia OZE: Liczba odmów spadła, odrzucona moc wzrosła 11.05.2026
(4) Ministerstwo Energii, projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne („ustawa sieciowa”), 2026.
(5) Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.
(6) Urząd Regulacji Energetyki - Wyniki aukcji rynku mocy dla roku dostaw 2029.
(7) Polskie Sieci Elektroenergetyczne / PGE, informacje o budowie bateryjnego magazynu energii w Żarnowcu.
(8) Urząd Regulacji Energetyki, Działania na rzecz rozwoju i modernizacji sieci elektroenergetycznych w Polsce.
(9) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 (RED III).