Test ESG

Test ESG

Proces kwalifikacji

W I części artykułu przedstawione zostały podstawowe założenia dotyczące funkcjonowania Rynku Usług Bilansujących – zachęcamy do zapoznania się z materiałem. W tej części omówione zostaną aspekty procesu kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących.

Wniosek o przystąpienie do kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących

Proces kwalifikacji Dostawców Usług Bilansujących (DUB) do świadczenia usług bilansujących jest realizowany na wniosek tzw. Podmiotu Reprezentującego Zasób (PRZ) i prowadzony  jest w odniesieniu do zasobu lub grupy zasobów jakie mają utworzyć Jednostki Grafikowe (JG). Procedura ta jest przeprowadzana osobno dla Energii Bilansującej (EB) i osobno dla każdego typu  Mocy bilansujących (MB), przy czym w przypadku MB konieczna jest pozytywna kwalifikacja także w zakresie EB. PRZ może być właściciel albo podmiot umocowany przez właściciela zasobów, który planuje jako DUB świadczyć usługi bilansujące na rzecz OSP. Złożenie wniosku nie jest obligatoryjne natomiast rozpoczęcie świadczenia usług bilansujących może nastąpić nie wcześniej niż po zakończeniu przyłączenia zasobu do sieci i zakończenia procesu kwalifikacji z wynikiem pozytywnym. W przypadku gdy zasoby mające tworzyć daną JG są przyłączone do sieci  dystrybucyjnej, w kwalifikacji uczestniczy także OSD.  Obiekt mający wejść w skład JG, musi zostać uprzednio zgłoszony do bazy danych OSP lub właściwego OSD w zależności od miejsca przyłączenia, gdzie nadany mu zostaje tzw. kod zasobu. Jeśli PRZ nie jest właścicielem danego zasobu do wniosku załączane jest oświadczenie wskazujące umocowanego DUB. Przepływ dokumentów podpisywanych podpisem kwalifikowanym   odbywa się za pośrednictwem poczty elektronicznej. Proces prowadzony jest przez OSP według ściśle określonej procedury opisanej poniżej.

PRZ składa Wniosek o przystąpienie do kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących do PS, który  nadaje mu numer sprawy stosowany dalej w całym procesie kwalifikacji i informuje o tym wnioskodawcę. Dla każdego zasobu lub grupy zasobów mających utworzyć osobną JG złożony musi zostać  osobny wniosek. PRZ może złożyć Wniosek przed przyłączaniem zasobu do sieci, ale po podpisaniu umowy przyłączeniowej, z zastrzeżeniem, że jeżeli działalność gospodarcza dotycząca zasobu objętego wnioskiem wymaga  koncesji albo wpisu do rejestru, proces kwalifikacji z wynikiem pozytywnym może być zakończony dopiero po ich uzyskaniu.

Weryfikacja poprawności wniosku

Następnie OSP weryfikuje poprawność i kompletność wniosku i w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w terminie 2 tygodni od jego otrzymania  nakazuje uzupełnienie ewentualnie stwierdzonych braków i korektę błędów. PRZ ma 4 tygodnie na poprawę wniosku lub jego uzupełnienie, a niedotrzymanie tego terminu skutkuje uznaniem wniosku za wycofany. W terminie 8 tygodni od otrzymania kompletnego i poprawnego wniosku OSP weryfikuje możliwości świadczenia usług bilansujących poprzez zasób lub grupę zasobów w zakresie:

• wielkości mocy wskazanych usług bilansujących;
• wskazanych koncesji lub wpisów do rejestru jeśli były wymagane;
• zapewnienia układów pomiarowo-rozliczeniowych;
• weryfikacji zgodności wskazanego we wniosku kodu zasobu z kodem nadanym w procesie zgłaszania danych rejestracyjnych;
• weryfikacji proponowanego składu JG w odniesieniu do miejsca przyłączenia poszczególnych zasobów wchodzących w jej  skład JG w zakresie spełnienia kryteriów bezpieczeństwa pracy sieci.

W przypadku zasobów przyłączonych do sieci dystrybucyjnej OSP w terminie 2 tygodni od daty otrzymania kompletnego wniosku przesyła go do właściwego OSD w celu weryfikacji możliwości świadczenia usług bilansujących we wskazanym wyżej zakresie. Termin na weryfikację to 4 tygodnie od daty otrzymania wniosku.

W przypadku negatywnej weryfikacji OSP  przesyła informację o tym fakcie wraz z uzasadnieniem. W efekcie pozytywnej weryfikacji wniosku PRZ otrzymuje dokument –  Potwierdzenie przystąpienia do kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących zawierające identyfikator zasobów, kody zasobów, dane techniczne i parametry mocowe usług bilansujących będących przedmiotem potwierdzenia dla wnioskowanej JG. PRZ reprezentujący pozytywnie zweryfikowane zasoby  tworzące JG dostosuje je do wymagań w zakresie:

• systemów zdalnego sterowania;
• systemów wymiany informacji handlowych i technicznych niezbędnych do świadczenia UB;
• układu regulacji mocy czynnej.

Termin na realizację prac dostosowawczych to 12 m-cy licząc od daty otrzymania potwierdzenia przystąpienia do kwalifikacji, przy czym może on zostać wydłużony maksymalnie o dodatkowe 12 m-cy na wniosek PRZ. Po przeprowadzeniu prac dostosowujących przeprowadzane są testy weryfikujące poprawność funkcjonowania w/w układów. Po uzyskaniu pozytywnych wyników testów w terminie do 2 miesięcy PRZ przesyła do OSP Zgłoszenie do kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących. Niedostosowanie zasobów lub brak zgłoszenia do kwalifikacji we wskazanych terminach powoduje zakończeniem kwalifikacji z wynikiem negatywnym.

W terminie 8 tygodni od otrzymania zgłoszenia PSE potwierdza kompletność i poprawność tego dokumentu lub ewentualnie wzywa PRZ do jego poprawy i uzupełnienia. Termin na wniesienie poprawek to 4 tygodnie od daty otrzymania wezwania, a jego niedotrzymanie skutkuje negatywnym wynikiem procesu kwalifikacji. W przypadku stwierdzenia przez OSP poprawności wniosku w terminie 3 m-cy od daty otrzymania zgłoszenia dokonuje weryfikacji spełnienia wymagań kwalifikacji i wydaje potwierdzenie zakończenia kwalifikacji do świadczenia UB wskazujący m.in.:

• kod wnioskowanej JG, identyfikator zasobów, kody zasobów;
• usługi bilansujące, dla których  proces kwalifikacji został zakończony z wynikiem pozytywnym wraz z określeniem parametrów tych usług;
• usługi bilansujące, dla których  proces kwalifikacji został zakończony z wynikiem negatywnym.

Dokument ten jest wydawany bezterminowo w przypadku kwalifikacji w zakresie energii bilansującej. W przypadku kwalifikacji w zakresie mocy bilansujących wydawany jest na 5 lat przy czym termin ten jest liczony od daty:

• wskazanej  w Potwierdzeniu spełnienia kryteriów kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących, w przypadku gdy testy układu regulacji mocy czynnej zostały wykonane po dacie rozpoczęcia procesu kwalifikacji lub
• od daty wykonania testów sprawdzających, w przypadku gdy testy układu regulacji mocy czynnej zostały wykonane przed datą rozpoczęcia procesu kwalifikacji.

Gdy w trakcie procesu kwalifikacji PRZ utraci prawa do korzystania z dowolnego zasobu wskazanego we wniosku, ma on obowiązek poinformowania o tym fakcie OSP. Jednocześnie informuje o decyzji w kwestii wycofania wniosku lub kontynuowania procesu  w odniesieniu do pozostałych zasobów, co jest możliwe jedynie jeżeli utrata prawa do korzystania z zasobu nastąpiła przed wykonaniem testów. Kontynuowanie kwalifikacji jest możliwe dopiero po zaktualizowaniu wniosku oraz po dokonaniu przez OSP pozytywnej oceny możliwości dalszego jego procesowania potwierdzonego wydaniem zamiennego Potwierdzenia  przystąpienia do kwalifikacji. Ewentualna zmian DUB w odniesieniu do zasobu lub grupy zasobów wymaga  ponownego przejścia  procedury kwalifikacji.

Okoliczności stwarzające ryzyko utraty ważności potwierdzenia kwalifikacji

DUB może utracić ważność Potwierdzenia kwalifikacji w przypadku:

• zmiany składu zasobów tworzących JG, szczególnie gdy DUB utracił umocowanie do co najmniej jednego z zasobów ja tworzących;
• zmiany DUB w  odniesieniu do  zasobu, dla którego dotychczas był wyznaczonym DUB (nie dotyczy tzw. jednostek centralnie dysponowanych);
• powtarzającej się nieprawidłowej pracy regulacyjnej JG świadczenia UB;
• powtarzającej się nieprawidłowej pracy systemów zdalnego sterowania lub systemów wymiany informacji handlowych i technicznych;
• niepoprawnej reakcji JG na sygnał testowy z systemu LFC;
• powtarzającego się niepoprawnego wyznaczania estymaty  lub powtarzającej się niesprawności systemu do wyznaczania estymaty w przypadku JG opartych o zasoby OZE wiatrowe lub PV;
• zmian mocy  kwalifikowanej lub zakresów mocy bilansujących;
• modernizacji zasobów wchodzących w skład JG lub zmian w układzie regulacji mocy czynnej;
• niedostosowania zasobów do zmian;
• wymagań technicznych i funkcjonalnych określonych w WDB, aktach prawnych lub dokumentach powołanych w tzw. terminie dostosowania..

Ponowne świadczenie usług wymagać będzie przejścia procedury kwalifikacyjnej, w określonych w WDB przypadkach procedura może zostać uproszczona. Odnowienie kwalifikacji także wymaga ponownego procesu, przy czym nie obowiązuje wymóg dostarczenia potwierdzenia instalacji systemów zdalnego sterowania oraz systemów wymiany informacji handlowych i technicznych w przypadku, gdy były one wykorzystywane w okresie przed terminem wygaśnięcia kwalifikacji oraz nie były modernizowane.

Podsumowanie

Proces kwalifikacji jest rozciągnięty w czasie i wymaga szeregu działań przygotowawczych. Z kolei utrata kwalifikacji skutkująca brakiem możliwości świadczenia UB może nastąpić w wielu przypadkach, a ponowna kwalifikacja wymaga wznowienia niemalże pełnej procedury kwalifikacyjnej. Dlatego planując realizację inwestycji, w której zakładamy przychody z tytułu świadczenia usług systemowych należy działać uważnie i z pełną świadomością wymogów proceduralnych. W kolejnym artykule przybliżone zostaną kwestie wymogów technicznych w zakresie układów kontrolno-pomiarowych i sterowania oraz testów, którym podlegają zasoby mające tworzyć Jednostkę Grafikową.

Źródła:

1. szacowana w sposób ciągły w czasie rzeczywistym wartość mocy czynnej możliwa do generacji przy uwzględnieniu bieżącej dostępności energii promieniowania słonecznego lub wiatru oraz warunków eksploatacyjnych
2. https://www.pse.pl/dokumenty