Czym jest deprecjacja waluty?

Deprecjacja to pojęcie ekonomiczne, które można tłumaczyć na dwa sposoby – w kontekście walut i rachunkowości. Zobacz, co to za zjawisko, na co wpływa i jakie mechanizmy nim rządzą. Czy zawsze niesie za sobą negatywne skutki, czy też może pomóc firmom i nabywcom?

Najważniejsze informacje o deprecjacji

• Deprecjacja waluty polega na obniżeniu jej wartości względem waluty zagranicznej.
• Odwrotnością deprecjacji jest aprecjacja, czyli zwiększenie wartości aktywów lub waluty.
• Jeśli to rząd doprowadza do spadku wartości waluty krajowej, to zjawisko nazywa się dewaluacją, a nie deprecjacją.

Czym jest deprecjacja? Definicje i znaczenie w ekonomii

Deprecjacja oznacza obniżenie wartości określonego towaru lub innego dobra. Najczęściej mówi się o niej w kontekście waluty, czyli spadku jej wartości w odniesieniu do walut zagranicznych.

Deprecjacja waluty – obniżenie wartości w systemie płynnych kursów

Deprecjacja może być definiowana jako spadek wartości waluty danego kraju względem waluty innego kraju.

Najłatwiej będzie Ci to zrozumieć na przykładzie. Jeśli jednego dnia za 1 euro płacisz 4,50 zł, a za tydzień kosztuje ono 5 złotych, oznacza to, że złotówka straciła na wartości, czyli doszło do deprecjacji waluty.

Deprecjacja waluty – przyczyny i mechanizmy

Deprecjacja to naturalne zjawisko, ponieważ kursy walut podlegają ciągłym wahaniom. Możesz mieć z nią do czynienia w krajach, gdzie obowiązuje płynny kurs walutowy, czyli taki, który zależy od zmian podaży i popytu. Dzieje się to tam, gdzie bank centralny nie ingeruje w ten obszar, a rynek ulega samoregulacji.

Czynniki rynkowe wpływające na deprecjację walutową

Wśród czynników rynkowych, które mogą mieć wpływ na deprecjację walutową, można wymienić:

• Wydarzenia na świecie – duże kryzysy ekonomiczne, działania wojenne, konflikty zbrojne, katastrofy naturalne, epidemie.
• Poziom inflacji – utrzymujący się wzrost cen wpłynie na ograniczenie handlu międzynarodowego. Inwestorzy będą obawiać się o dalsze wzrosty cen towarów.
• Polityka wewnętrzna – zmiana władzy, wybory czy określone decyzje polityczne mogą zdestabilizować rynek.
• Wysokość głównych stóp procentowych w kraju – kształtowanie polityki pieniężnej silnie wpływa na inne zjawiska ekonomiczne. Niskie stopy procentowe powodują, że zmniejsza się rentowność deponowania pieniędzy w danym kraju i dochodzi do rezygnowania z inwestycji.
• Spekulacje giełdowe – jeśli wielu inwestorów lokuje środki w krótkoterminowe instrumenty finansowe i chce je szybko odsprzedać z zyskiem, to takie działania są podejmowane z powodu przewartościowania waluty.
• Wysokość długu publicznego – gdy kwota zadłużenia państwa wyraźnie wzrasta,  inwestorzy wykazują większą skłonność do sprzedaży, np. zakupionych obligacji skarbowych.
• Bilans handlowy, czyli stosunek eksportu i importu wybranego kraju – wahania waluty prowadzą do obniżki lub wzrostu cen produktów, co znajduje swoje odzwierciedlenie w handlu zagranicznym.

Skutki gospodarcze deprecjacji walut

Do głównych skutków deprecjacji walut zaliczają się:

• Wzrost inflacji, a co za tym idzie ubożenie społeczeństwa, ponieważ pieniądz traci na wartości.
• Wyższe ceny towarów, co ma negatywny wpływ na import.
• Tańsze towary w danym kraju zwiększają popyt na ich eksport – przez deprecjację waluty (spadek jej wartości) przychody eksporterów są mniejsze.
• Wzrost zatrudnienia w wybranych sektorach – wywołany zwiększeniem produkcji.

Zobacz przykład:

Pani Marta, właścicielka małej firmy produkcyjnej eksportującej meble do krajów Europy Zachodniej, doświadczyła nieoczekiwanych korzyści z deprecjacji złotego w 2020 roku. Gdy kurs euro wzrósł względem złotego o 8%, jej produkty stały się bardziej konkurencyjne cenowo na rynkach zagranicznych, co przełożyło się na 30% wzrost zamówień. Jednocześnie musiała zmierzyć się z wyższymi kosztami importowanych surowców, co zmusiło ją do szczegółowej analizy rentowności i zmiany strategii  cenowej.

Zobacz w tabeli zalety i wady deprecjacji waluty dla obywateli:

Dla samego kraju negatywnym skutkiem deprecjacji waluty jest wyższy koszt obsługi długu zagranicznego obliczanego w obcej walucie.

Aprecjacja – zjawisko przeciwne do deprecjacji

Odwrotnością deprecjacji jest aprecjacja, która oznacza wzrost wartości waluty krajowej względem zagranicznej. Polega ona na spadku kursu tej drugiej, przez co mniejszą ilość waluty krajowej musisz przeznaczyć na zakup obcej.

Skutkiem deprecjacji waluty krajowej jest to, że dobra krajowe, sprzedawane w złotówkach, są tańsze dla obcokrajowców. Natomiast przy aprecjacji sytuacja jest odwrotna.

Przykład deprecjacji walut na świecie

W czerwcu 2022 roku, kiedy w Turcji szalała hiperinflacja sięgająca 175% i kryzys gospodarczy, rząd kontynuował cykl obniżek stóp procentowych, co było kompletnie sprzeczne z polityką monetarną. Taki krok spowodował, że lira turecka sukcesywnie traciła na wartości przez kolejne lata. Od 2010 roku do 2025 roku lira straciła względem euro ponad 90%.

Najczęściej zadawane pytania o deprecjację

Czy deprecjacja zawsze niesie za sobą negatywne skutki?

Niekoniecznie. Krótkotrwała utrata wartości waluty krajowej względem zagranicznych może przynieść pozytywne zmiany. Zwiększa się eksport towarów i zainteresowanie nimi wśród zagranicznych inwestorów.

Jak obliczyć deprecjację?

Deprecjację waluty oblicza się, porównując jej wartość do innych walut na przestrzeni czasu.

Czym się różni deprecjacja od dewaluacji?

Deprecjacja to naturalny spadek wartości waluty lub aktywów na rynku. Dewaluacja natomiast to celowe obniżenie wartości waluty przez rząd lub bank centralny, aby zwiększyć konkurencyjność eksportu.

Co powoduje deprecjację waluty?

Deprecjację waluty powodują czynniki ekonomiczne, takie jak: inflacja, deficyt handlowy, niepewność polityczna czy różnice w stopach procentowych.

*Podana informacja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu art. 66 § 1 kodeksu cywilnego.

Źródła:

https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Wprowadzenie+do+inwestycji+finansowych_17592.pdf

https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Depozyty_i_instrumenty_rynku_pienieznego_2551.pdf

https://zie.pg.edu.pl/documents/40700598/40705914/Wyk_2.pdf