Czym jest ślad węglowy i jak go obliczać?

Ślad węglowy to suma gazów cieplarnianych, za które odpowiada – bezpośrednio lub pośrednio – Twoja firma albo produkt, który wytwarzasz. Sprawdź, jak go policzyć i jak pomoże Ci w tym kalkulator śladu węglowego.

Najważniejsze informacje o śladzie węglowym

• Ślad węglowy mierzy łączną emisję gazów cieplarnianych związaną z działalnością firmy, produktem lub konkretną aktywnością.
• Wynik pomiaru podawany jest w ekwiwalencie CO₂ – najczęściej w tonach CO₂e.
• Emisje dzielą się na trzy zakresy: bezpośrednie, związane z kupowaną energią oraz pozostałe emisje w łańcuchu wartości.
• Jednym z najczęściej stosowanych standardów pomiaru jest GHG Protocol.
• Zużycie paliw i energii można ustalić m.in. na podstawie faktur, a wskaźniki emisji dla Polski są dostępne np. w bazie KOBiZE.

Co to jest ślad węglowy?

Ślad węglowy określa łączną emisję gazów cieplarnianych związaną z działalnością firmy, osoby, produktem lub usługą. W przypadku organizacji emisje zgodnie z GHG Protocol można podzielić na trzy zakresy:

• Scope 1 – emisje bezpośrednie, pochodzące ze źródeł, które firma może kontrolować bezpośrednio, np. spalanie paliw w kotłowniach, samochodach i maszynach czy procesy technologiczne powodujące emisję gazów cieplarnianych.
• Scope 2 – emisje pośrednie związane z zakupioną energią elektryczną, parą, ciepłem i chłodem.
• Scope 3 – pozostałe emisje pośrednie występujące w całym łańcuchu wartości firmy.

Gazy cieplarniane to nie tylko CO₂, ale też m.in. metan. Aby je zsumować, przeliczamy je na ekwiwalent CO₂ (CO₂e).

Ślad węglowy pozwala określić wielkość emisji gazów cieplarnianych związanych z daną działalnością lub produktem. Obejmuje cały cykl życia np. od wydobycia surowców, przez produkcję i użytkowanie, aż po utylizację.

Jak powstała koncepcja śladu węglowego?

Ślad węglowy wywodzi się ze śladu ekologicznego. Koncepcja została opracowana w 1992 roku przez kanadyjskiego ekologa Williama Reesa oraz szwajcarskiego planistę Mathisa Wackernagela. Miała dać odpowiedź na pytanie, jak dużej powierzchni lądu i wód potrzebuje ludzkość, aby zaspokoić potrzeby konsumpcyjne i wchłonąć produkowane odpady.

Pojęcie osobistego śladu węglowego zyskało popularność m.in. dzięki kampanii marketingowej BP. W 2004 roku koncern uruchomił internetowy kalkulator, który pozwalał konsumentom obliczać własny ślad węglowy.

Narzędzie to pozwalało obliczyć, jaki wpływ na globalne ocieplenie mają codzienne wybory. Kampania odniosła sukces, ale krytycy zwracają uwagę, że przeniosła uwagę z koncernów paliwowych na nawyki zwykłych ludzi. Dziś wiemy, że zmiany są potrzebne po obu stronach – w firmach i w naszych domach.

Czy wiesz, że…

Według Europejskiej Agencji Środowiska lot samolotem generuje średnio 285 g CO₂ na pasażera za każdy kilometr podróży. Jazda samochodem to 104 g, a pociągiem – zaledwie 14 g.

Jak rzetelnie obliczyć ślad węglowy?

Przy obliczaniu śladu węglowego możesz wykorzystać kalkulator internetowy udostępniany w ramach pilotażu prowadzonego razem z firmą Quantifier. Kalkulator śladu węglowego znajduje się na platformie Envirly.

Zanim zaczniesz liczyć, odpowiedz na kilka ważnych pytań:

• Jakie procesy, źródła emisji i lokalizacje uwzględnisz w obliczeniach?
• Który rok przyjmiesz jako bazowy, czyli punkt odniesienia dla kolejnych lat?

Przy szacowaniu śladu węglowego możesz zastosować jeden ze standardów GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol):

• Corporate Standard – standard korporacyjny, który służy do mierzenia i raportowania emisji gazów cieplarnianych związanych z działalnością firmy i obejmuje tzw. trzy zakresy (Scope).
• Product Standard – służy do pomiaru i raportowania emisji związanych z całym cyklem życia produktu, od pozyskania surowców, przez produkcję, transport i użytkowanie, aż po zagospodarowanie po zakończeniu jego użytkowania.

Dodatkowo, GHG Protocol wskazuje, że emisje związane z kupowaną energią elektryczną możesz szacować według dwóch metod:

• Metoda oparta na lokalizacji (location-based) – uwzględnia średnią emisyjność krajowego systemu elektroenergetycznego, pokazując emisje w danej lokalizacji.
• Metoda oparta na rynku (market-based) – uwzględnia, od kogo i jaką energię faktycznie kupujesz, m.in. energię od różnych dostawców, z różnych źródeł, w tym odnawialnych.

GHG Protocol wyróżnia 15 kategorii emisji w Scope 3. Dzielą się one na emisje upstream, czyli powstające przed działalnością firmy, oraz downstream, czyli związane z tym, co dzieje się z produktem lub usługą po ich sprzedaży.

Przy obliczaniu śladu węglowego wykonaj kilka kroków:

1. Zidentyfikuj źródła emisji – w zakresie 1, 2, 3, np. flotę firmową, kotłownię (scope 1), energię elektryczną z sieci (scope 2), zakupy surowców i materiałów (scope 3).
2. Zbierz dane o aktywności – dane liczbowe, które pozwolą Ci opisać skalę emisji, np. ilość wykorzystanego paliwa przez samochody firmowe (w litrach) czy zużytej energii elektrycznej (w kWh).
3. Dobierz odpowiedni do kalkulacji współczynnik emisji – dane z aktywności trzeba przełożyć na CO₂e z wykorzystaniem współczynników emisji. To wartości określające, ile CO₂e przypada na jednostkę danego działania.

Współczynniki emisji mogą pochodzić z różnych źródeł, m.in.:

• Krajowych baz danych – jak KOBiZE, czyli Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami.
• Zagranicznych źródeł danych – np. wskaźników publikowanych przez amerykańską Agencję Ochrony Środowiska (EPA).
• Danych od dostawców – tzw. supplier-specific data.

Policz emisje – pomnóż dane o aktywności przez wskaźniki emisji i zsumuj wyniki.

Czy wiesz, że…

Zgodnie z prognozą ONZ z 2024 roku liczba ludności na świecie może wzrosnąć z 8,2 mld w 2024 roku do około 10,3 mld w połowie lat 80. XXI wieku. Rosnąca populacja może zwiększać presję na zasoby i emisje, choć ich skala zależy również od poziomu konsumpcji, technologii i źródeł energii.

W jakim celu liczy się ślad węglowy?

Gdy firma zna swój ślad węglowy, może określić skalę swoich emisji i wskazać ich najważniejsze źródła. Na tej podstawie jest w stanie planować ograniczanie tej emisji, a przy okazji znaleźć obszary, w których można zmniejszyć zużycie energii lub paliwa.

Przedsiębiorstwa podlegające dyrektywie CSRD lub współpracujące z firmami, które jej podlegają, powinny obliczać ślad węglowy. Dyrektywa Omnibus I zmieniła zakres firm objętych CSRD. Zgodnie z nowymi przepisami obowiązek ma dotyczyć przedsiębiorstw, które osiągają ponad 450 mln euro obrotu netto i zatrudniają średnio ponad 1000 pracowników. Nowe kryteria mają zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2027 roku.

Małe i średnie przedsiębiorstwa mogą stosować uproszczone ramy raportowania ESG, czyli zestaw kryteriów środowiskowych, społecznych i zarządczych, dotyczących wpływu firmy na otoczenie. Służyć może do tego standard VSME, który zawiera moduł dotyczący emisji GHG.

Zobacz przykład:

Pan Tomasz prowadzi małą firmę produkującą elementy metalowe. Jeden z jego głównych kontrahentów poprosił go o podanie danych dotyczących emisji. Przedsiębiorca zebrał informacje z faktur za gaz, energię elektryczną i paliwo do samochodów firmowych, a następnie wykorzystał odpowiednie współczynniki emisji do obliczenia śladu węglowego firmy.

FAQ

Co dokładnie określamy mianem śladu węglowego?

To suma gazów cieplarnianych, m.in. dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu, które powstają w wyniku działalności osoby lub firmy albo w cyklu życia produktu. Wszystkie przelicza się na ekwiwalent CO₂ (CO₂e).

Co oznacza zerowy ślad węglowy?

Zerowy ślad węglowy (neutralność klimatyczna) oznacza, że firma, produkt lub osoba nie zwiększa ilości gazów cieplarnianych w atmosferze. Niemal każda działalność powoduje jakieś emisje, dlatego gdy widzisz deklarację „zero emisji”, sprawdź, czy firma naprawdę je ogranicza, czy tylko je kompensuje.

Dlaczego małe firmy mogą być proszone o dane dotyczące emisji, mimo że nie podlegają CSRD?

Duże firmy raportują informacje dotyczące swojego łańcucha wartości, dlatego mogą zwracać się do dostawców o dane dotyczące emisji. Dla małego podmiotu możliwość przedstawienia takich danych może mieć znaczenie np. przy współpracy z większym kontrahentem lub ubieganiu się o finansowanie.

Źródła:

● GUS, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025, URL: https://raportsdg.stat.gov.pl/cel13.html, (dostęp: 29.09.2026)

● Climate & Strategy, GHG Protocol, URL: https://climateandstrategy.com/slownik/ghg-protocol/, (dostęp: 29.09.2026)

● Unia Europejska, Jak ograniczyć swój ślad węglowy?, URL: https://youth.europa.eu/get-involved/sustainable-development/how-reduce-my-carbon-footprint_pl, (dostęp: 29.09.2026)