Otwarta bankowość to model, który umożliwia bezpieczne udostępnianie danych bankowych oraz inicjowanie płatności przez zewnętrzne usługi za zgodą klienta. Po wprowadzeniu dyrektywy PSD2 klienci mogą zarządzać swoimi pieniędzmi i zlecać przelewy bez ręcznego wpisywania danych, z obowiązkowym potwierdzeniem operacji w banku. W takim modelu podmioty trzecie uzyskują dostęp do danych, aby ułatwić użytkownikowi korzystanie z bankowości elektronicznej i mobilnej.
Najważniejsze informacje o otwartej bankowości
|
Czym jest otwarta bankowość i jak dyrektywa PSD2 zmieniła Twoje finanse?
Otwarta bankowość jest systemem, który pozwala instytucjom finansowym na wymianę danych za zgodą klienta. Podstawą jej funkcjonowania jest unijna dyrektywa PSD2. Open banking umożliwia bezpieczną wymianę danych między bankami a zewnętrznymi usługami za pomocą interfejsów API i za zgodą użytkownika. Aby ułatwić Ci zrozumienie działania tego systemu, przygotowaliśmy krótki słownik najważniejszych pojęć:
Pojęcie | Definicja |
Third Party Provider (TPP) | Uprawnione podmioty trzecie mogą w Twoim imieniu uzyskać dostęp do informacji o Twoich rachunkach czy zlecać realizację płatności. |
Account Information Service (AIS) | Usługa dostępu do informacji o rachunku. Aplikacja pobiera historię Twoich transakcji. |
Payment Initiation Service (PIS) | Usługa inicjowania płatności. Aplikacja lub sklep internetowy zleca przelew prosto z Twojego konta. |
Confirmation of the Availability of Funds (CAF) | Usługa potwierdzania dostępności środków na rachunku. Szybkie zapytanie sklepu do banku w sprawie środków niezbędnych do sfinansowania zakupu. |
Access to Account (XS2A) | Usługa dostępu do rachunku płatniczego. |
Przepisy unijne zwiększyły Twoje bezpieczeństwo w sieci. Zobacz, co konsumenci zyskali dzięki dyrektywie PSD2:
Sytuacja przed przepisami PSD2 | Sytuacja po wdrożeniu PSD2 | |
Odpowiedzialność klienta | Odpowiedzialność za skradzione środki do 150 euro. | Twoja odpowiedzialność to maksymalnie 50 euro. |
Reklamacje płatności | Wyjaśnianie błędnych przelewów mogło zająć wiele czasu. | Bank ma 15 dni na rozpatrzenie Twojej sprawy (maksymalnie 35 dni w wyjątkowych sytuacjach). |
Bezpieczeństwo danych i dostępu do konta | Niższe, proste logowanie jednoetapowe z loginem i hasłem. | Wprowadzenie silnego uwierzytelnienia – dwuetapowej weryfikacji. |
Jak działa otwarta bankowość w Polsce i jakie standardy ją zabezpieczają?
W Polsce bezpieczna wymiana danych odbywa się za pomocą ujednoliconego standardu o nazwie PolishAPI. Jest to wspólny standard komunikacji między bankami i dostawcami usług. Zamiast przekazywać swoje hasła zewnętrznym aplikacjom, zostajesz przekierowany na stronę swojego banku. Tam potwierdzasz zgodę za pomocą silnego uwierzytelniania (SCA), np. przez autoryzację mobilną.
Czy wiesz, że… Otwarta bankowość w Polsce została wdrożona na mocy unijnej dyrektywy PSD2 oraz ustawy o usługach płatniczych z 2018 roku. |
Jakie są przykłady zastosowania otwartej bankowości w życiu i biznesie?
Otwarta bankowość oznacza koniec ręcznego przepisywania danych i parowania faktur z wpłatami.
Sprawdź przykład: Pan Tomasz z Józefowa, właściciel jednoosobowej firmy remontowej, tracił wiele czasu w każdym miesiącu, sprawdzając trzy osobne konta bankowe i ręcznie oznaczając faktury jako opłacone. Kiedy połączył swój program do księgowości z bankiem przez otwarte API, wpłaty zaczęły księgować się automatycznie. |
Etap rozliczeń | Tradycyjne, ręczne księgowanie | Księgowość przez otwartą bankowość |
Czas pracy | Wymaga ręcznego pobierania i analizy wielu wyciągów bankowych. | System synchronizuje dane w czasie rzeczywistym, natychmiast oznaczając opłacone dokumenty. |
Koszty | Opłacanie dodatkowych roboczogodzin księgowej za wprowadzanie danych. | Funkcja jest często wbudowana w standardowy abonament programu do faktur (ERP). |
Błędy | Wysokie ryzyko pomyłki przy ręcznym wpisywaniu kwot. | Minimalizowanie ryzyka błędu ludzkiego – maszyny przesyłają dokładne cyfry. |
Jakie korzyści zyskujesz jako klient indywidualny w ramach otwartej bankowości?
Główną zaletą jest to, że nie musisz logować się do kilku różnych banków, aby sprawdzić stan swoich oszczędności.
Otwarta bankowość ułatwia:
- Planowanie budżetu – łączy widok wszystkich kont w jednej aplikacji, bez konieczności logowania się do kilku różnych. Pomaga w śledzeniu wydatków domowych.
- Zakupy ratalne – bardzo szybko analizuje Twoje stałe wpływy bez konieczności wnioskowania do pracodawcy o zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach.
- Płacenie w internecie – jest w stanie inicjować płatności prosto ze sklepu, przez co nie musisz ręcznie kopiować numerów kont i kwot do przelewów.
Kto odpowiada za Twoje pieniądze w przypadku błędu?
Jeśli z Twojego konta znikną środki przez błąd techniczny lub nieautoryzowaną transakcję, to Twój bank zwraca Ci pieniądze. Art. 46 ustawy o usługach płatniczych określa, że w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej instytucja ma obowiązek niezwłocznego zwrotu środków (najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu problemu).
Dopiero po zabezpieczeniu Twoich interesów instytucje finansowe samodzielnie dochodzą między sobą, czy awaria nastąpiła po stronie banku, czy zewnętrznej aplikacji.
Czy wiesz, że… Bank może odmówić Ci zwrotu środków, jeśli wystąpiły znamiona oszustwa. Musi wtedy poinformować na piśmie organy powołane do ścigania takich przestępstw. Nie masz prawa do zwrotu, jeśli nie poinformujesz banku o wystąpieniu nieautoryzowanej transakcji w terminie 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku płatniczego lub od dnia, w którym transakcja miała być wykonana. |
Zobacz, jak wygląda podział odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje płatnicze.
Co było powodem straty? | Kto musi naprawić szkodę? | Ile zapłacisz Ty? |
Błąd po stronie aplikacji finansowej (TPP) | Bank, w którym masz konto. | Co do zasady zwraca środki, a Twoja odpowiedzialność wynosi 0 zł, o ile nie doszło do rażącego niedbalstwa. |
Awaria systemu bankowego | Bank, w którym prowadzisz swój rachunek. | 0 zł – otrzymujesz pełny zwrot. |
Nieostrożność użytkownika (np. podanie hasła złodziejom) | Klient ponosi koszty, chyba że zadziałał mechanizm limitu. | Maksymalnie 50 euro (jeśli to nie było rażące niedbalstwo). |
Jak kontrolować zgody i chronić swoje dane osobowe przy otwartej bankowości?
Uprawnienia, które dajesz zewnętrznym aplikacjom, nie są wieczne. Po upływie 180 dni każda zgoda na wgląd w konto automatycznie wygasa. Aby dalej korzystać z menedżera finansów, musisz odnowić mu dostęp. Dzięki przepisom RODO (tzw. prawo do bycia zapomnianym) możesz w dowolnej chwili trwale usunąć profil i zażądać od aplikacji wykasowania zebranych o Tobie informacji.
Czy historia przelewów z konta wpływa na decyzję o kredycie?
Tak, historia transakcji pobrana przez API może być wykorzystywana przez niektóre instytucje finansowe do analizy ryzyka kredytowego.
Co algorytm widzi na Twoim koncie? | Jak ocenia to system scoringowy przy decyzji? |
Dużo chwilówek i krótkoterminowych pożyczek | Może uznać, że Twój budżet jest niestabilny, co negatywnie wpływa na decyzję kredytową. |
Regularne, terminowe opłacanie czynszu i rachunków | Algorytm traktuje to jako dowód solidności, zwiększając szansę na pozytywną decyzję. |
Gdzie i jak sprawdzić legalność aplikacji finansowej?
Zanim przekażesz jakiejkolwiek aplikacji dostęp do swoich rachunków, samodzielnie sprawdź jej rzetelność. To zajmie tylko kilka minut, a zwiększy bezpieczeństwo Twoich danych.
Jak to szybko sprawdzić? | |
Czy firma działa legalnie w Polsce? | Wejdź na oficjalną stronę KNF i wpisz nazwę firmy w publicznym rejestrze dostawców TPP. |
Czy połączenie z witryną jest bezpieczne? | Upewnij się, że w pasku adresu przeglądarki znajduje się mała ikona kłódki (certyfikat bezpieczeństwa SSL). |
Czy aplikacja dba o prywatność? | Sprawdź w regulaminie dostawcy, czy posiada jasną klauzulę o przestrzeganiu unijnego RODO i prawie do usunięcia danych. |
Co zmienią nowe przepisy dotyczące otwartej bankowości w najbliższym czasie?
Rynek finansowy przygotowuje się do wprowadzenia nowej dyrektywy PSD3 oraz rozporządzenia w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego (PSR), które wejdą w życie prawdopodobnie w 2026 roku. Nowe prawo ma za zadanie jeszcze mocniej uderzyć w cyfrowych przestępców.
Szczególny nacisk położono na walkę z tzw. spoofingiem, czyli groźną praktyką, w której oszuści podszywają się pod oficjalne numery telefonów banków, aby wyłudzić od klientów kody autoryzacyjne.
Wśród planowanych zmian wymienić należy:
- wydłużenie z 13 do 18 miesięcy terminu na zgłoszenie przez użytkownika nieautoryzowanych transakcji,
- obowiązek udostępniania przez wydawców instrumentów płatniczych bezpłatnego kanału komunikacji ze wsparciem ludzkim,
- zwrot wyłudzonych w ramach „spoofingu” środków finansowych w ciągu 10 dni od zgłoszenia takiej transakcji,
- usługę weryfikacji odbiorcy przez dostawcę płatnika.
FAQ: najczęściej zadawane pytania o otwartą bankowość
Co to jest otwarta bankowość?
To bezpieczny, regulowany unijną dyrektywą PSD2 sposób łączenia Twojego konta bankowego z zewnętrznymi aplikacjami finansowymi. Odbywa się to poprzez specjalne, bezpieczne mosty cyfrowe (tzw. API).
Czy otwarta bankowość jest bezpieczna dla moich pieniędzy i danych?
Tak. Wszystkie firmy, którym udzielasz dostępu, muszą posiadać licencję KNF. Logowanie potwierdzasz w swoim banku (np. kodem SMS lub autoryzacją w telefonie).
Jak cofnąć zgodę na dostęp do mojego konta i usunąć dane?
Zgodę cofniesz w panelu ustawień swojej własnej bankowości internetowej. Masz również pełne prawo wysłać żądanie usunięcia wszystkich Twoich danych na mocy RODO.
Jakie zmiany w otwartej bankowości przyniosą nowe przepisy PSD3?
Nowe przepisy skupią się przede wszystkim na jeszcze silniejszej ochronie konsumentów przed manipulacjami i ułatwią procedury zwrotu środków dla ofiar oszustw (np. zjawiska spoofingu).
*Podana informacja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu art. 66 § 1 kodeksu cywilnego.
Źródła:
- https://bank.pl/psr-psd3-i-nowa-architektura-rynku-platnosci-to-juz-sie-dzieje/
- https://www.zbp.pl/zbp/media/zbp/aktualnosci/wydarzenia/nowe+regulacje+zmienia+oblicze+sektora+finansowego/raport_kpmg_zbp_psd2_i_open_banking_rewolucja_czy_ewolucja.pdf
- https://www.gov.pl/web/finanse/ramy-prawne-dot-platnosci-i-otwartej-bankowosci-implementacja-dyrektywy-psd2
- https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Otwarta+bankowo%C5%9B%C4%87+w+%C5%9Bwietle+wymog%C3%B3w+dyrektywy+PSD2_68605.pdf
- https://rf.gov.pl/wp-content/uploads/2020/05/Nieautoryzowane_trasnsakcje_analiza-RF_2019.pdf
- https://pro.rp.pl/nawigator-prawny-poradnik/art42635131-odpowiedzialnosc-za-nieautoryzowane-platnosci-nowa-rola-dowodowa-instytucji-finansowych
Artykuł został opracowany we współpracy z:
-
Aleksandra Walkiewicz-Zygowska
adwokat z ponad 10-letnim stażem w prowadzeniu własnej Kancelarii Adwokackiej. Absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego oraz Universidad de Zaragoza w Hiszpanii.
Doświadczenie zawodowe budowała w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od 2012 roku doradza klientom, a od 2015 roku zarządza Kancelarią Adwokacką Walkiewicz & Pełczyńska
przeczytaj również
-
Oprocentowanie zmienne
Oprocentowanie zmienne - na czym polega stopa zmienna?
przeczytaj -
Jakie dokumenty są potrzebne do kredytu
Jakie dokumenty do kredytu hipotecznego złożyć w banku w 2026 roku?
przeczytaj -
Jak działa przelew na telefon BLIK
Jak działa przelew na telefon BLIK? Praktyczny przewodnik po limitach, bezpieczeństwie i zasadach ro
przeczytaj