Wspólne konto bankowe po śmierci jednego ze współposiadaczy – co dzieje się ze środkami?

Ołówek z gumką wymazuje sylwetkę narysowanej postaci na kartce w kratkę, symbolizując rozstanie, rozwód, śmierć.

Śmierć jednego ze współposiadaczy rachunku wspólnego nie zawsze oznacza automatyczne zablokowanie całego konta. Sposób postępowania zależy od umowy rachunku i procedur danego banku. W wielu instytucjach takie konto nadal funkcjonuje na zasadach opisanych w umowie i regulaminie danej instytucji. W niniejszym artykule wyjaśnimy Ci różnice między współposiadaczem rachunku a pełnomocnikiem oraz wskażemy, co dzieje się ze wspólnym kontem bankowym po śmierci współwłaściciela.

Najważniejsze informacje o wspólnym koncie po śmierci współwłaściciela

  • Konto wspólne po śmierci współwłaściciela działa dalej – bank najczęściej nie blokuje całego rachunku, a żyjący współwłaściciel zachowuje dostęp do pieniędzy.
  • Pełnomocnictwo wygasa natychmiast po śmierci właściciela rachunku – mocodawcy.
  • Możesz wypłacić pieniądze na pogrzeb poza procedurą spadkową na podstawie przedstawionych faktur.
  • Aby uniknąć podatku od spadku po śmierci współwłaściciela konta będącego członkiem najbliższej rodziny, należy w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo od sporządzenia notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia złożyć w urzędzie skarbowym formularz SD-Z2.

 Zestresowana i smutna kobieta w biurze trzymająca głowę w dłoniach przy laptopie, dokumenty z wykresami na biurku.

Jak działa wspólne konto bankowe po śmierci współposiadacza w świetle prawa?

Przepisy nie określają szczegółowo wszystkich praktycznych sytuacji związanych z rachunkiem wspólnym po śmierci jednego z posiadaczy. W wielu kwestiach znaczenie ma umowa zawarta z bankiem. Może się okazać, że rachunek wspólny zostanie przekształcony w indywidualny z pełną kwotą środków.

Na ogół banki nie blokują rachunku wspólnego po śmierci współposiadacza. Jeszcze kilka lat temu taka blokada mogła dotyczyć połowy środków na koncie wspólnym, które mogły zostać przeniesione na konto techniczne (służące do rozliczeń międzybankowych). Dziś to rzadkość.

Ciekawostka:

W 2022 roku prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpatrywał skargę klientki jednego z dużych polskich banków na zapis w umowie rachunku wspólnego, który mówił o blokowaniu połowy środków do czasu rozstrzygnięcia kwestii spadkowych. UOKiK uznał taki zapis za naruszenie dobrych obyczajów. Wskazał też, że bank ma zadbać w pierwszej kolejności o interes swojego klienta, a miejscem rozstrzygania sporów dotyczących majątku zmarłego jest sąd. Od tego czasu instytucje zmodyfikowały umowy kont wspólnych i raczej nie blokują już pieniędzy po śmierci współwłaściciela.

W trakcie sprawy spadkowej współwłaściciel może zostać zobowiązany przez sąd do podzielenia połowy salda rachunku wspólnego na spadkobierców zmarłego.

Jakie prawa do pieniędzy na rachunku ma współwłaściciel i pełnomocnik?

Sytuacja prawna zależy od Twojej roli przypisanej do rachunku w momencie śmierci posiadacza. Możesz być pełnoprawnym współwłaścicielem lub jedynie pełnomocnikiem do rachunku.

Rola na koncie

Zakres uprawnień po śmierci posiadacza

Co się stanie ze środkami?

Status prawny konta

Współwłaściciel

Ma prawo do obsługi, przelewów i wypłat gotówki.

Środki pozostają na koncie.

Bank najczęściej przekształca rachunek w konto indywidualne.

Pełnomocnik

Traci dostęp do konta.

Środki należące do zmarłego wchodzą do masy spadkowej.

Konto zostaje zablokowane do czasu zakończenia spraw spadkowych.

Jedyny właściciel

Nie dotyczy (osoba zmarła).

Całość oszczędności tworzy masę spadkową.

Rachunek jest blokowany i czeka na spadkobierców.

Czy pełnomocnictwo chroni środki tak samo jak status współwłaściciela?

Pełnomocnictwo nie chroni Twoich praw do pieniędzy po śmierci właściciela konta, ponieważ wygasa po zgonie. Dalsze korzystanie z takiego rachunku nie jest możliwe. Wykonywanie operacji po śmierci posiadacza rachunku bez podstawy prawnej może powodować roszczenia ze strony spadkobierców i konieczność rozliczenia tych środków.

Zestresowana i smutna kobieta w biurze trzymająca głowę w dłoniach przy laptopie, dokumenty z wykresami na biurku.

Czy po śmierci męża można wypłacić pieniądze ze wspólnego konta bez konsekwencji?

Choć bank nie zablokuje Ci najpewniej możliwości wypłaty środków po śmierci współwłaściciela, może się to okazać problematyczne przy sprawie spadkowej w sądzie czy stwierdzeniu nabycia spadku u notariusza.

Każda wypłata środków po śmierci współposiadacza może zostać oceniona w postępowaniu spadkowym, dlatego przed dokonaniem przelewu najlepiej skonsultować się z notariuszem lub prawnikiem.

Jakie zasady regulują wspólne konto bankowe?

Przyjmuje się często, że udział zmarłego współposiadacza odpowiada połowie środków zgromadzonych na rachunku wspólnym. Jest to jednak domniemanie, które może zostać zakwestionowane w postępowaniu spadkowym, jeśli rzeczywisty udział stron był inny. Musisz rozliczyć się z nich podczas podziału spadku u notariusza lub w sądzie.

Etapy postępowania po śmierci współposiadacza wyglądają następująco:

  1. Zgłoszenie śmierci współposiadacza w banku – dostarczasz akt zgonu do placówki.
  2. Aktualizacja statusu rachunku – bank może przekształcić rachunek wspólny w indywidualny, zgodnie z zasadami określonymi w umowie.
  3. Postępowanie spadkowe – uzyskujesz akt poświadczenia dziedziczenia (APD) u notariusza lub postanowienie sądu.
  4. Ostateczne rozliczenie – następuje wypłata środków spadkobiercom i zamknięcie spraw majątkowych.

Czy nastąpi natychmiastowa blokada wspólnego konta bankowego po śmierci współmałżonka?

Większość banków nie blokuje całego rachunku po śmierci współmałżonka. Jako żyjący współwłaściciel możesz dalej korzystać z bankowości.

Jak odzyskać koszty pogrzebu z pominięciem procedury spadkowej?

Bank zwróci Ci udokumentowane koszty pogrzebu bezpośrednio z konta zmarłego. Odbywa się to całkowicie poza procedurą spadkową. Prawo bankowe wskazuje, że bank ma obowiązek wypłacić te pieniądze osobie, która przedstawi rachunki za pogrzeb. Środki są wypłacane do wysokości kosztów zorganizowania pochówku.

Jak urząd skarbowy traktuje środki ze wspólnego konta po śmierci współwłaściciela?

Urząd skarbowy zwalnia najbliższą rodzinę z podatku od spadków i darowizn po przejęciu środków z konta. Warunkiem jest złożenie formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Ciekawostka:

Czy wiesz, że zwolnienie z podatku na podstawie formularza SD-Z2 dotyczy tzw. zerowej grupy podatkowej? Należą do niej małżonkowie, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, rodzeństwo, ojczym i macocha. Jeśli środki z konta wspólnego dziedziczy partner w związku nieformalnym, zapłaci podatek od spadku, ponieważ prawo traktuje go jako osobę niespokrewnioną (III grupa podatkowa).

FAQ: najczęściej zadawane pytania o konto po śmierci współwłaściciela

Czy bank zablokuje wspólne konto po śmierci współwłaściciela?

Nie, bank nie blokuje zwykle konta wspólnego. Jako żyjący współwłaściciel masz prawo do korzystania ze swojej części środków i wykonywania bieżących przelewów.

Czy współwłaściciel może wypłacić wszystkie pieniądze z konta po śmierci partnera?

Technicznie bank może na to pozwolić, ale prawnie połowa tych środków należy do masy spadkowej. Wypłacając całość bez porozumienia z rodziną, możesz narazić się na spór ze spadkobiercami i konieczność rozliczenia pobranych środków.

Czy pieniądze ze wspólnego konta wchodzą do masy spadkowej?

Do masy spadkowej wchodzi dokładnie połowa środków zgromadzonych na wspólnym koncie w dniu śmierci współwłaściciela ze względu na prawne domniemanie równych udziałów.

Czym różni się status współwłaściciela konta od pełnomocnika po śmierci właściciela?

Współwłaściciel zachowuje dostęp do konta i może nim dalej zarządzać, natomiast pełnomocnictwo wygasa natychmiast w chwili śmierci właściciela konta, a były pełnomocnik traci wszelkie uprawnienia.

Jak odzyskać z banku pieniądze za koszty pogrzebu?

Musisz przedstawić w banku imienne faktury dokumentujące wydatki na pochówek oraz akt zgonu. Bank wypłaci Ci te pieniądze bezpośrednio z konta zmarłego poza procedurą spadkową.

*Podana informacja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu art. 66 § 1 kodeksu cywilnego.


Źródła:

  1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (art. 51–57)
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (przepisy dotyczące prawa spadkowego)
  3. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9555455,status-konta-bankowego-po-smierci-wspolwlasciciela-jak-uniknac-rozwia.html
  4. https://subiektywnieofinansach.pl/wspolne-konto-po-smierci-jednego-ze-wspolwlascicieli/

Artykuł został opracowany we współpracy z:

  • Aleksandra Walkiewicz-Zygowska

    Aleksandra Walkiewicz-Zygowska

    adwokat z ponad 10-letnim stażem w prowadzeniu własnej Kancelarii Adwokackiej. Absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego oraz Universidad de Zaragoza w Hiszpanii.
    Doświadczenie zawodowe budowała w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od 2012 roku doradza klientom, a od 2015 roku zarządza Kancelarią Adwokacką Walkiewicz & Pełczyńska