Aprecjacja waluty - definicja ze słownika, przyczyny i skutki umocnienia kursu walutowego

Jeśli zerkniesz na kurs polskiej waluty względem dolara amerykańskiego czy euro, od października 2022 roku do początku 2025 roku, to zauważysz, że widoczny był silny trend wzrostowy. Eksperci powiedzieliby, że w okresie tym zauważalna była aprecjacja naszej waluty względem walut obcych typu major. Zobacz, co dokładnie oznacza i kiedy dochodzi do umacniania złotego. Jakie są różnice pomiędzy aprecjacją a rewaluacją i deprecjacją?

Czym jest aprecjacja? Definicja i mechanizmy

Aprecjacja oznacza wzrost kursu określonego instrumentu finansowego w czasie. Najczęściej określenie to wykorzystywane jest na rynku walutowym, dlatego mówi się o aprecjacji waluty.

Jednak termin ten używany jest także w rachunkowości. Księgowi posługują się nim w odniesieniu do korekty w górę wartości składnika aktywów utrzymywanego w księgach rachunkowych danego podmiotu. Zmiana wartości w dół to amortyzacja i dokonuje się jej, jeśli składnik aktywów traci wartość ekonomiczną w trakcie korzystania z niego.

Przeciwieństwem aprecjacji jest deprecjacja, kiedy dany instrument finansowy obiera kurs spadkowy.

Aprecjacja waluty – case study - frank szwajcarski

W kontekście rynku finansowego aprecjacja waluty używanej w danym kraju oznacza jej umacnianie się względem innych walut. Najlepszym tego przykładem jest sytuacja związana z frankiem szwajcarskim z 2015 roku.

Przed 15 stycznia 2015 roku Szwajcarski Bank Narodowy (SBN) sztucznie utrzymywał i bronił niemal za wszelką cenę minimalnego kursu wymiany swojej waluty na poziomie 1,2 franka za 1 euro. Wszystko dlatego, że mocny frank na arenie międzynarodowej szkodził szwajcarskim eksporterom – ich towary były droższe za granicą. Bank wielokrotnie musiał interweniować i drukować franki, by osłabić swoją walutę.

Jednak we wskazanym terminie SBN ogłosił, zaskakując przy tym ekspertów, że rezygnuje z obrony minimalnego kursu wymiany. W wyniku tego w ciągu zaledwie kilkunastu minut doszło do gwałtownej i potężnej aprecjacji. Waluta helwecka umocniła się o około 30% względem euro, przez co kurs EUR/CHF spadł z poziomu 1,2 do 0,85, by ostatecznie ustabilizować się w pobliżu kursu 1:1.

Jeszcze mocniej aprecjacja franka szwajcarskiego była widoczna względem polskiego złotego. Rankiem 15 stycznia 2015 roku franka można było kupić za 3,55 zł, a po decyzji banku centralnego Szwajcarii w panice na rynku kurs ten w szczytowym momencie osiągnął poziom 5,19 zł.

Przyczyny aprecjacji walut na rynkach finansowych

Aprecjacja walut może wynikać z wielu przyczyn:

• zwiększonego popytu na walutę,
• słabnącej podaży,
• zmiany poziomu inflacji w danym kraju,
• zmiany poziomu głównych stóp procentowych.

Siły popytu i podaży wpływające na wzrost wartości waluty

Dodatnia zmiana kursu walutowego wynikać może z popytu i podaży. Jeśli w danym kraju jest silny rozwój gospodarczy, społeczeństwo się bogaci i zwiększa się siła nabywcza ludności, waluta będzie się umacniać. Wszystko dlatego, że rozwój gospodarczy kraju zwykle doprowadza do wzrostu stóp procentowych.

Wzrost stóp procentowych jako czynnik umacniający walutę

Wyższe stopy procentowe, które ustala, np. w Polsce Rada Polityki Pieniężnej, działająca przy Narodowym Banku Polskim, wpływają na wartość waluty na rynku międzynarodowym. Im są większe, tymoszczędzanie w danej walucie staje się bardziej atrakcyjne dla inwestorów. Możesz na tym lepiej zarobić. Dlatego pojawia się napływ pieniędzy, popyt na daną walutę rośnie, co powoduje jej aprecjację.

Wpływ niskiej inflacji na wzmocnienie kursu walutowego

Inflacja, czyli poziom wzrostu cen dóbr i usług konsumpcyjnych w danym kraju, również może wpłynąć na wzmocnienie waluty. Jeśli okazuje się, że jest ona w Polsce niższa niż w krajach ościennych, to polskie produkty są bardziej konkurencyjne w stosunku do tych zagranicznych. Klienci kupują je taniej, dlatego jest większe zainteresowanie nimi. Popyt rośnie, a tym samym następuje wzmocnienie pozycji waluty.

Rola oczekiwań rynkowych w procesie aprecjacji

Umocnienie złotego może wynikać też z działań spekulacyjnych. Jeśli inwestorzy uznają, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo poprawy wartości pieniądza w Polsce, zaczynają kupować złotówki. Faktycznie sprawia to, że ich przewidywania się spełniają.

Skutki aprecjacji dla gospodarki i konsumentów

Wzrost kursu walutowego, czyli aprecjacja waluty, niesie za sobą określone skutki dla gospodarki – zarówno pozytywne, jak i negatywne. Jakie?

Pozytywne efekty umocnienia waluty krajowej

Pozytywne skutki umocnienia waluty krajowej są następujące:

• Niższa inflacja, ponieważ importowe ceny nie są wysokie, co przyczynia się do tańszych towarów i usług.
• Tańsze towary z importu – jak elektronika, samochody, artykuły spożywcze.
• Niższe koszty produkcji dla przedsiębiorców importujących surowce, części i komponenty zza granicy, ponieważ płacą oni za nie mniej.
• Perspektywy obniżki stóp procentowych przez bank centralny – aprecjacja zmniejsza presję inflacyjną.
• Niższe koszty obsługi długu zagranicznego (wyrażonego w walucie obcej).
• Kształtowanie wizerunku silnej, stabilnej gospodarki.

Negatywne konsekwencje aprecjacji dla eksporterów

Nie wszyscy odczuwają pozytywne efekty umacniania złotego, czyli aprecjacji waluty krajowej. Niesie ona za sobą również negatywne skutki, zwłaszcza dla eksporterów. Zalicza się do nich:

• Spadek konkurencyjności cenowej – eksportowane towary stają się coraz droższe, przez co zagraniczny nabywca musi za nie zapłacić więcej.
• Obniżenie zysków, gdy eksporter często zmuszony jest do obniżania swoich cen w walutach obcych, by utrzymać konkurencyjność.
• Problemy ze zdobywaniem klientów na rynkach zagranicznych, z uwagi na wyższe ceny.
• Ograniczenie możliwości podejmowania inwestycji, a więc i kontynuowania swojego rozwoju.

Aprecjacja i deprecjacja oraz rewaluacja i dewaluacja - porównanie zjawisk walutowych

Aprecjacja i deprecjacja to pojęcia związane z kursem waluty, ale są swoim przeciwieństwem. Pierwsze z nich oznacza umocnienie waluty, to drugie jej osłabienie.

Na rynku walutowym możesz spotkać się również z pojęciem rewaluacji i dewaluacji. Rewaluacja to także zwiększenie kursu waluty, ale spowodowane podejmowanymi przez bank centralny czy rząd działaniami. To one decydują o zmianie kursu walutowego. Jeśli rośnie – dochodzi do rewaluacji, a jeśli spada – do dewaluacji.

*Podana informacja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu art. 66 § 1 kodeksu cywilnego