Według Ministerstwa Sprawiedliwości w 2024 roku zawarto 65 346 małżeńskich umów majątkowych (intercyz). Biorąc pod uwagę, że w tym samym roku na ślubnym kobiercu stanęło ok. 136 tys. par, widać wyraźny trend.
Czym dokładnie jest intercyza? Czy chroni przed długami współmałżonka? I wreszcie – jak wpływa na szanse uzyskania kredytu na wymarzone mieszkanie?
Najważniejsze informacje o intercyzie
- Intercyza to umowa majątkowa małżeńska.
- Na mocy intercyzy zmienia się standardowa ustawowa wspólność majątkowa między małżonkami.
- Musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.
- Można ją podpisać przed ślubem, jak i w czasie trwania małżeństwa.
- Najczęściej intercyza służy do wprowadzenia rozdzielności majątkowej, dzięki której każdy z małżonków zarządza własnym majątkiem i samodzielnie odpowiada za swoje długi.
- Intercyza wpływa na zdolność kredytową – pozwala na samodzielne wnioskowanie o kredyt, ale nie wyklucza wspólnego kredytowania.
Wspólność majątkowa małżeńska – co to jest?
O ile przed ślubem małżonkowie nie podpisali intercyzy, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa. Oznacza to, że od chwili ślubu mąż i żona budują majątek wspólny.
Należą do niego, m.in:
- wynagrodzenia za pracę,
- dochody z innej działalności zarobkowej,
- środki zarobione w trakcie trwania wspólności przez jednego bądź obu małżonków i zgromadzone na rachunkach funduszy emerytalnych,
- rzeczy nabyte w trakcie trwania wspólności (np. meble, samochód, sprzęt RTV).
Nawet przy wspólności ustawowej pewne rzeczy pozostają tylko Twoje. To tzw. majątek osobisty. Zaliczamy do niego to, co zgromadzisz przed ślubem, ale także przedmioty nabyte już po ślubie w drodze dziedziczenia (spadku) czy darowizny, chyba że darczyńca postanowił inaczej.
Czym jest intercyza?
Intercyza to potoczna nazwa małżeńskiej umowy majątkowej. Jest dokumentem, który zmienia ustawową wspólność. Możecie go podpisać przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa.
Co ważne, intercyza nie musi oznaczać całkowitego rozdzielenia finansów, choć to najpopularniejsza opcja.
Rodzaje intercyzy – nie tylko rozdzielność majątkowa
Zazwyczaj intercyzę wiążemy z rozdzielnością majątkową, ale są różne jej rodzaje. Oto najczęstsze warianty:
Rozdzielność majątkowa
Po podpisaniu takiej umowy wspólny majątek małżonków:
- w ogóle nie powstaje (jeśli podpiszecie ją przed ślubem) lub
- przestaje być gromadzony (jeśli zrobicie to po ślubie).
Każdy z małżonków ma swój własny majątek i samodzielnie nim zarządza.
Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków
To rzadziej stosowana opcja. W trakcie małżeństwa funkcjonuje rozdzielność – każdy zarządza swoimi pieniędzmi. Jednak w razie rozwodu, małżonek, który dorobił się mniej, może żądać od drugiego wyrównania różnicy w majątku.
Rozszerzenie wspólności majątkowej
Odwrotność rozdzielności, polegająca na tym, że włączacie do wspólnego majątku składniki, które byłyby osobiste (np. mieszkanie kupione przez męża przed ślubem czy odziedziczone po jego rodzicach).
Ograniczenie wspólności majątkowej
W tym wariancie wyłączacie z majątku wspólnego określone składniki, np. dochody z wynajmu nieruchomości czy udziały w spółkach.
Intercyza po ślubie a długi i prowadzenie firmy – tarcza ochronna?
Jednym z powodów podpisania intercyzy jest bezpieczeństwo finansowe obu małżonków.
Wyobraź sobie sytuację: jedno z Was prowadzi firmę transportową lub handlową. Niestety, koniunktura się zmienia, kontrahenci nie płacą, a przedsiębiorstwo wpada w spiralę zadłużenia.
Jeśli macie wspólność majątkową, wierzyciel może (w określonych sytuacjach) żądać spłaty długu z majątku wspólnego. Oznacza to, że komornik ma prawo zająć Wasze wspólne konto, samochód, a nawet dom.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej sprawi, że za długi firmowe odpowiada tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Majątek drugiego małżonka (np. jego pensja, oszczędności, nieruchomości kupione na własne nazwisko) pozostaje bezpieczny.
Uwaga!
Aby intercyza była skuteczna wobec wierzycieli (np. kontrahentów, banków), muszą oni wiedzieć o jej istnieniu przed powstaniem długu lub zawarciem umowy.
Kredyt hipoteczny a intercyza małżeńska – czy bank da nam pieniądze?
Możesz wziąć kredyt hipoteczny pomimo zawartej intercyzy. Sam fakt jej istnienia nie wyklucza Ciebie i współmałżonka z grona kredytobiorców, ale wszystko zależy od indywidualnej sytuacji finansowej:
Sytuacja 1: Rozdzielność jako ratunek (zły BIK jednego z małżonków)
Załóżmy, że marzy Wam się własny dom. Ty masz świetną pracę, wysokie zarobki i czystą kartę. Twój partner niestety gorszą sytuację finansową:
- w historii niespłacone w terminie pożyczki i kredyty,
- widnieje w rejestrach dłużników,
- ma niskie dochody i wysokie alimenty.
W przypadku wspólności ustawowej bank bada Waszą zdolność łącznie. Zła historia kredytowa jednego małżonka może zablokować kredyt dla obojga.
Jednak przy rozdzielności majątkowej możesz wnioskować o zobowiązanie samodzielnie. Bank weźmie pod uwagę tylko Twoje dochody i tylko Twoje wydatki. Jeśli Twoja zdolność jest wystarczająca – dostaniesz kredyt.
Sytuacja 2: Rozdzielność jako utrudnienie (Zbyt niska zdolność kredytowa pojedynczo)
Jeśli oboje zarabiacie najniższą krajową, może się okazać, że w pojedynkę żadne z Was nie ma wystarczająco wysokiej zdolności kredytowej na zakup dużego mieszkania w centrum miasta.
Nawet mając rozdzielność majątkową, możecie wziąć kredyt razem. Wasze dochody zostaną zsumowane, co zwiększy szansę na wyższą kwotę finansowania. Odpowiadacie wtedy za spłatę długu solidarnie.
Kiedy można podpisać intercyzę?
Możesz podpisać taką umowę:
- Przed ślubem: wtedy umowa wchodzi w życie dokładnie w momencie zawarcia małżeństwa. Od pierwszej minuty bycia mężem i żoną macie rozdzielność.
- W trakcie małżeństwa: możecie to zrobić w dowolnym momencie – po roku, pięciu czy dwudziestu latach. Intercyza nie działa jednak wstecz. Dzieli majątek dopiero od momentu podpisania aktu. To, co zgromadziliście wcześniej wspólnie, nadal jest wspólne (chyba że dokonacie również podziału majątku).
Ile kosztuje intercyza?
Notariusz nie może pobrać za zawarcie umowy małżeńskiej dowolnej opłaty.
- Intercyza przed ślubem: koszt jest stały i wynosi zazwyczaj:
- Taksa notarialna - 400 zł netto.
- Podatek VAT (23%) – 92 zł.
- Koszty wypisów akt – około 6 zł za stronę.
Łącznie to około 500-600 zł.
- Intercyza po ślubie: jeśli tylko ustanawiacie rozdzielność na przyszłość, cena jest podobna jak przed zawarciem małżeństwa. Gdy jednak przy okazji chcecie dokonać podziału majątku już zgromadzonego, taksa notarialna będzie zależeć od wartości tego majątku. Im większa, tym wyższa opłata.
Intercyza a rozwód i dziedziczenie – obalamy mity
Intercyza nie powoduje, że w wyniku rozwodu małżonek może zostać z niczym. Podobnie jest, jeśli chodzi o dziedziczenie po współmałżonku. Zobacz popularne mity:
Mit 1: Intercyza pozbawia prawa do spadku
Ustrój majątkowy nie ma wpływu na dziedziczenie ustawowe. Jeśli jedno z małżonków umrze, drugie dziedziczy po nim na ogólnych zasadach, niezależnie od tego, czy mieli wspólność, czy rozdzielność.
Intercyza reguluje podział majątku za życia, a nie po śmierci.
Mit 2: Intercyza to pierwszy krok do rozwodu
Jasne zasady finansowe, które wprowadza intercyza, mogą ograniczyć kłótnie o pieniądze.
Jeśli jednak dojdzie do rozwodu, intercyza znacznie ułatwia sprawę. Odpada trudny, bolesny i kosztowny proces sądowy o podział majątku wspólnego. Jego składniki są już bowiem rozdzielone.
Mit 3: Intercyza jest na zawsze
Umowę majątkową możecie w każdej chwili zmienić lub rozwiązać. Jeśli po kilku latach prowadzenia osobnych finansów stwierdzicie, że wolicie jednak wspólność ustawową – wystarczy kolejna wizyta u notariusza.
Intercyza w pigułce – czy warto podpisać taką umowę?
Nie ma jednego dobrego rozwiązania dla każdego. O takiej umowie pomyślcie, jeśli:
- Jedno z małżonków prowadzi ryzykowną działalność gospodarczą.
- Istnieją duże różnice w majątkach przed ślubem i chcecie zachować niezależność.
- Jedno z Was ma problemy z hazardem.
- Jedno z Was ma złą historię kredytową, a drugie chce samodzielnie wziąć kredyt.
- Chcecie uniknąć konfliktów o wydatki i mieć pełną wolność finansową.
Jeśli jednak wolicie budować wspólnie majątek od zera, jedno z małżonków rezygnuje z pracy, by zajmować się rodziną i domem, albo chcecie wspólnie korzystać z ulg podatkowych, dobrym rozwiązaniem może być wspólność majątkowa.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o intercyzę
Czy intercyza chroni przed długami, które mąż/żona zaciągnął przed ślubem?
Tak, intercyza jest skutecznym narzędziem chroniącym przed długami, które mąż lub żona zaciągnął przed ślubem. Podpisanie intercyzy sprawia, że majątki małżonków pozostają odrębne, co oznacza, że wierzyciele nie mogą prowadzić egzekucji z majątku osobistego drugiego małżonka za długi powstałe przed zawarciem małżeństwa.
Czy mogę podpisać intercyzę małżeńską bez wizyty u notariusza?
Nie. W Polsce rozdzielność majątkowa może być ustanowiona jedynie w drodze aktu notarialnego lub postanowienia sądu. Umowa spisana na kartce w domu jest nieważna.
Czy intercyza oznacza, że nie dziedziczę po mężu/żonie?
Nie. Rozdzielność majątkowa nie ma wpływu na dziedziczenie. Jeśli Twój współmałżonek umrze, dziedziczysz po nim na normalnych zasadach ustawowych, chyba że zostawił testament, w którym zapisał majątek komuś innemu.
Czy mając intercyzę, możemy wziąć kredyt hipoteczny razem, jako małżeństwo?
Tak. Rozdzielność majątkowa nie przeszkadza we wspólnym kredycie. Bank potraktuje Was wtedy jak dwie osoby, które wspólnie wnioskują o finansowanie (podobnie jak parę w związku partnerskim) i zsumuje Wasze dochody.
Czy intercyzę można cofnąć?
Tak. W każdej chwili możecie pójść do notariusza i rozwiązać umowę o rozdzielności majątkowej. Wtedy automatycznie wracacie do ustroju wspólności ustawowej. Możecie też zmienić warunki umowy, np. włączając do wspólnego majątku konkretne nieruchomości.
*Podana informacja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu art. 66 § 1 kodeksu cywilnego.
Źródła:
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy - https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640090059/U/D19640059Lj.pdf
Statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości za rok 2024 - https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-jednoroczne-w-tym-pliki-dostepne-cyfrowo/2024/